Bewonersinitiatieven en coöperaties – recht uit het hart van de samenleving

Steeds vaker nemen bewoners zelf verantwoordelijkheid voor alles wat belangrijk is voor hun eigen leefomgeving. Deze ontwikkeling vloeit voort uit de snel veranderende rol- en taakverdeling tussen bewoners enerzijds en gemeenten en instellingen anderzijds. Vanwege bezuinigingen en nieuwe inzichten over wat de kracht van bewoners kan betekenen zetten overheden en instellingen in op het stimuleren van burgerinitiatieven. Bewoners hebben ook zo hun eigen redenen om krachtige initiatieven te nemen: ze willen de regie terug over hun eigen leven en hun leefomgeving. Waar de overheid en gevestigde instituties zich terugtrekken nemen burgers het over. Soms omdat het de enige manier is om een voorziening in stand te houden, maar ook omdat ze het simpelweg beter of goedkoper kunnen.
Nieuwe regierol voor bewoners
Bewoners pakken dit voortvarend op, zij benutten de nieuwe kansen die deze ontwikkelingen bieden. Aan keukentafels, stamtafels, kantinetafels en tuintafels worden de mooiste toekomstplannen gesmeed. De initiatieven komen recht uit het hart van de samenleving.
Met veel succes. Die regierol van bewoners levert mooie resultaten op. Op allerlei plekken bundelen mensen hun krachten om meer invloed te krijgen op hun eigen leefwereld. Om hun initiatieven goed te organiseren wordt steeds vaker gekozen voor coöperaties. Zij zijn een krachtig organisatiemodel voor burgerinitiatieven.
Coöperaties in opmars
Een coöperatie is een vorm van zelforganisatie die zich richt op gemeenschappelijke doelen die de leden van de coöperatie zelf bepalen. Een coöperatie oefent een bedrijf uit en de leden hebben alle zeggenschap. Vrijwel alle coöperaties kunnen zich na een startfase zelf bedruipen. Sterker nog: ze zorgen van voor een aanmerkelijke kostenbesparing. Dat levert interessante verdienmodellen op. Veel coöperaties kiezen ervoor de winst te investeren in nieuwe projecten die ten goede komen aan de leefbaarheid. Zo wordt het verdiende geld teruggeploegd in de gemeenschap.
Er zijn inmiddels talloze succesvolle voorbeelden: zorgcoöperaties, energiecoöperaties, dorpscoöperaties, coöperaties voor groenbeheer, vervoer, het runnen van een supermarkt, bibliotheek, zwembad of theater.
Wooncoöperaties
Naast de genoemde voorbeelden ontstaat steeds meer belangstelling voor wooncoöperaties. Wanneer woningcorporaties ervoor kiezen om zich terug te trekken uit een dorp of wijk kan het voor huurders interessant zijn om de mogelijkheden voor een wooncoöperatie te onderzoeken. Maar een wooncoöperatie kan ook in beperktere vorm. Bewoners kunnen een deel van het beheer zelf doen omdat ze dan meer inspraak hebben of geld besparen. Zo kunnen huurders van enkele straten bijvoorbeeld het idee hebben om het tuinonderhoud gezamenlijk te regelen inclusief een gemeenschappelijke groenstrook. Dit groen kan dan worden ingezet voor een speeltuin, buurtmoestuin of jeu de boulesbaan. Of het geld wordt ingezet voor een gezamenlijke huismeester. En dit zijn natuurlijk maar enkele voorbeelden. Het gaat erom dat huurders zich ervan bewust zijn dat hun ideeën voor een prettige leefomgeving gerealiseerd kunnen worden als hiervoor draagvlak bestaat én als bewoners hierin tijd en energie willen investeren. Natuurlijk hoort hier een goed plan bij die juridische, fiscale en financiële zaken regelt. Maar als dat lukt liggen er mooie kansen.
De herziening van de Woningwet biedt wettelijke mogelijkheden om een plan in te dienen voor het oprichten van een wooncoöperatie. Kleine en grote plannen behoren tot de mogelijkheden. Dat betekent dat een wooncoöperatie ook het complete beheer van woningen in een bepaald dorp kan organiseren.
Ook een coöperatie beginnen?
CMO STAMM verkent samen met Woningcorporatie Woonservice de mogelijkheden voor de oprichting van een wooncoöperatie in Drenthe. Belangstellenden kunnen zich melden bij Pascal Roemers van Woonservice (p.roemers@woonservice.nl) of bij Fenna Bolding van CMO STAMM (f.bolding@cmostamm.nl).
image005